En İyi Salata Sosu Tarifi - Ev Yapımı Dressing Tarifleri

Salata sosunu markette hazır almayı bırakmam yaklaşık üç yıl önce, bir cam kavanozla oldu. Elimde kalan turşu kavanozunu yıkadım, içine zeytinyağı ve sirke koydum, kapağını kapatıp çalkaladım. O gün anladım ki ev yapımı salata sosu tarifi dediğimiz şey, aslında bir oran meselesi. Malzemeyi ezberlemek yerine oranı öğrenirseniz, dolapta ne varsa ondan sos çıkarırsınız.

Aşağıda kendi mutfağımda düzenli olarak çevirdiğim beş tarifi ve bu tarifleri hazırlarken oturttuğum yöntemi anlatıyorum. Hepsi 4-6 kişilik bir salataya yeter, hazırlık süresi beş dakikayı geçmez.

Önce temel oranı oturtun

Klasik oran 3 ölçü yağ + 1 ölçü asit. Ben Türk damak tadına göre bunu 2,5'e 1'e çektim; bizim sirkelerimiz ve limonlarımız biraz daha keskin geliyor. Yani 5 yemek kaşığı zeytinyağına 2 yemek kaşığı sirke ya da limon suyu. Buradan sonrası tuz, tatlandırıcı ve emülgatör oyunu.

Kavanozu seçin. 250-300 ml'lik, kapağı sıkı kapanan bir cam kavanoz en pratik çözüm. Kâsede çırpmak da olur ama kavanozda kalanı buzdolabına kaldırabiliyorsunuz.
Asidi ve tuzu birleştirin. Sirkeyi veya limon suyunu koyup tuzu içinde eritin. Tuzu yağın içine atarsanız çözünmez, dişinizin altında kalır. Bu benim yıllarca yaptığım hataydı.
Emülgatörü ekleyin. Yarım çay kaşığı hardal ya da bir çay kaşığı bal, yağ ile suyu birbirine bağlayan köprüdür. Hardal kullanmak sosun ayrışmasını gözle görülür biçimde yavaşlatıyor.
Yağı en son, azar azar. Kavanozda çalkalıyorsanız hepsini birlikte koyabilirsiniz; çırpma teliyle çalışıyorsanız yağı ince bir şerit halinde akıtın. Sos açık renk ve kremalı bir hâl alır.
Tadın ve dengeleyin. Bir marul yaprağının ucunu batırıp deneyin. Kaşıkla tatmak yanıltır, çünkü salata yaprağı sosu farklı taşır. Ekşiyse bal, yavansa tuz, keskinse bir kaşık daha yağ.
Salataya servisten hemen önce ekleyin. Asit yeşillikleri söndürür. Kâsenin kenarından gezdirip alttan yukarı doğru harmanlayın.

Beş sos, beş farklı salata

1. Klasik zeytinyağlı limon sosu

5 kaşık zeytinyağı, 2 kaşık limon suyu, tuz, taze çekilmiş karabiber, isteğe göre bir tutam kuru nane. Çoban salatası ve domates ağırlıklı yaz salataları için tek doğru cevap bence bu. Sarımsak eklemeyin, domatesin tadını bastırıyor.

2. Balzamik-hardal vinegret

4 kaşık zeytinyağı, 2 kaşık balzamik sirke, 1 çay kaşığı Dijon hardalı, yarım çay kaşığı bal, tuz. Pancar salatası ve beyaz peynirli tariflerde harika; balzamiğin tatlılığı peynirin tuzunu karşılıyor. Rokalı salatalarda da hiç şaşmıyor.

3. Yoğurtlu sarımsaklı sos

4 kaşık süzme yoğurt, 1 kaşık zeytinyağı, 1 kaşık limon, 1 küçük diş rendelenmiş sarımsak, tuz, kuru nane. Tavuklu salatalarda ve pasta salatasında mayonezin yerini fazlasıyla dolduruyor. Kıvamı akışkan olsun istiyorsanız bir kaşık su ekleyin, süt ekleyince ertesi güne dayanmıyor.

4. Nar ekşili sumak sosu

4 kaşık zeytinyağı, 1,5 kaşık nar ekşisi, 1 çay kaşığı sumak, tuz, ince kıyılmış maydanoz. Kış salatalarında, lahana ve havuç gibi sert dokulu malzemelerde çok iyi iş görüyor, çünkü nar ekşisi kalın dokuya tutunuyor. Turşu tarzı ekşi salatalarda ise fazla gelebilir, orada oranı düşürün.

5. Tahinli limon sosu

2 kaşık tahin, 2 kaşık limon suyu, 3-4 kaşık ılık su, 1 kaşık zeytinyağı, tuz, bir tutam kimyon. Tahini limonla karıştırınca ilk anda katılaşır, panik yapmayın; suyu azar azar ekledikçe ipek gibi olur. Mercimekli, nohutlu ve ıspanaklı salatalarda doyuruculuk katıyor.

Sık yapılan hatalar

Yağı soğuk kullanmak. Buzdolabından çıkan zeytinyağı bulanıklaşır ve iyi bağlanmaz. Oda sıcaklığında olsun.
Islak yapraklara sos dökmek. Yıkanmış yeşilliğin üzerindeki su, sosu seyreltir ve kâsenin dibinde göl oluşturur. Salata kurutucu yoksa temiz bir bez peçeteyle kurulayın.
Sarımsağı fazla koymak. Sos beklerken sarımsak keskinleşir. Bir dişle başlayın, gerekiyorsa bir sonraki seferde artırın.
Tek tip sirke kullanmak. Üzüm sirkesi, elma sirkesi ve balzamik birbirinin yerine geçmez. Elma sirkesi meyveli salatalarda, üzüm sirkesi klasik tariflerde daha uyumlu.
Sosu hepten fazla hazırlamak. Zeytinyağlı sos dolapta 4-5 gün durur, yoğurtlu ve tahinli olanlar 2 günü geçmesin. Ben artık ölçüyü tek seferlik tutuyorum.
Tuzu son anda atmak. Çözünmemiş tuz hem tadı dengesiz yapar hem de dokuyu bozar.